Museo e Gypsoteca Antonio Canova

In het plaatsje Possagno werd in 1759 Antonio Canova geboren. Hij was de beroemdste beeldhouwer van zijn tijd, en misschien wel van alle tijden. Het geboortehuis van Canova is nu een museum. Geen van zijn beroemde beelden echter is hier als orgineel te zien. Daar zijn ze veel te kostbaar voor. Toch is het museum van Possagno van onschatbaar belang. Canova maakte vooraf aan het hakken van het marmeren orgineel altijd eerst een ontwerptekening en aan de hand daarvan een gipsen model op ware grootte. Deze werden voorzien van tientallen kleine spijkertjes. Met behulp van een panthograaf werden de beoogde proporties van het beeld op het marmeren blok aangetekend. En o wonder, de halfbroer van Canova heeft een heleboel van deze gipsen (voor)beelden over kunnen brengen van het atelier in Rome naar Possagno. Niet zo gepolijst als de marmeren eindproducten, maar minstens even interessant. Daarmee is de benaming Gypsoteca ook verklaard.

Canova werkte in opdracht van de rijken der aarde, en zijn kunst is overal in Europa te zien in musea, kerken en particuliere verzamelingen. Er zijn vooral kunstwerken met griekse / romeinse mythologische thema's, maar ook portretbustes, en grafmonumenten. In Wenen, Londen, Vaticaan, noem maar op. De stijl is neoklassiek, met een grote nadruk op esthetiek. Dat is heden ten dage wel anders. Voor je het weet wordt je kostbare kunstwerk afgevoerd als grofvuil, of overgeschilderd met een verfroller.

Canova's composities en techniek waren altijd honderd procent gaaf. Soms is de opgelegde emotie, het melodrama je iets teveel, of het onderwerp niet helemaal jouw kopje thee. Maar vergelijk het met Mozart, die heeft ook geen slechte muziek geschreven, terwijl niet alles jou hoeft aan te spreken.

Het grappige is dat er in het museum gipsen staan waarvan het uiteindelijke orgineel verloren is gegaan. Neem het beeld van George Washington, die verkleed als edele Romeinse ridder de Amerikaanse wetten in een stenen tafel aan het beitelen is. En hij lijkt echt, met dat zure mondje van 'm.

Wat dacht je van het beeld van de drie gratieen, die elkaar aan het betuttelen zijn, terwijl hun billen vol zitten met spijkertjes?

Canova liet in Possagno een tombe bouwen, waar hij zelf na zijn dood bijgezet wilde worden. Gatver, wat een egotripperij, hoor ik nu. Maar hij betaalde alles zelf, en de dorpelingen werden ook ingeschakeld en verdienden er wat aan. Het is een smaakvol geheel, en doet, als bedoeld, dienst als parochiekerk van Possagna. De symboliek is ook interessant: er is een zuilengalerij (grieks), een koepel als het Pantheon (romeins) en een absis (christelijk). En hondjes mogen niet naar binnen.

De loop der gebeurtenissen - het bezoek aan de tombe en dat aan het museo - is in werkelijkheid omgedraaid. Zo kregen we eerst de apotheose voorgeschoteld, en dan pas het hoofdgerecht. Maar andersom was wat onpraktisch, want de tombe ging om twaalf uur erg dicht tot drie uur.

Terwijl ik dit zit te tikken op het balcon van Albergo alla Pine, kan ik de hele streek overzien. In de verte ligt Mestre, dat aan de rand van de lagune van Venetie ligt. Je ziet vooral de hijskranen in de haven. Venetie zelf is natuurlijk onzichtbaar. Verderop in de verte liggen wat molshopen. Daar moet Vicenza liggen, met ontelbare Palladio gebouwen.

Ha! Zowel Venetie als Vicenza hebben we in het verleden uitgebreid bekeken. En in Bassano del Grappa, hier vlakbij, hebben we jaren geleden een grote overzichtstentoonstelling van Canova mogen bezoeken. Met de nodige marmeren Canova beelden. Inclusief de drie gratieen. Zonder spijkerbillen.